Dòng họ Ngô Thì vốn gốc ở làng Động Phang, huyện Yên Định, trấn Thanh Hoa (nay thuộc tỉnh Thanh Hóa), khoảng đầu thời Lê Trung hưng mới dời ra lập ấp tại làng Tả Thanh Oai – tên nôm là làng Tó – huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam, nay thuộc xã Đại Thanh, thành phố Hà Nội. Từ mảnh đất ven sông Nhuệ này, họ Ngô Thì đã dựng nên một truyền thống khoa bảng và trước tác hiếm có: Ngô Chi Thất và Ngô Trân là những người đề xướng, gây dựng văn phái của dòng họ; về sau được mệnh danh là "Ngô gia văn phái" gồm 15 tác giả thuộc 9 thế hệ, kéo dài trên dưới 200 năm từ đầu TK XVII đến đầu TK XX. Bộ sách "Ngô gia văn phái" do Ngô Thì Trí đề xướng, Ngô Thì Điển biên tập, có hai bài tựa của Phan Huy Ích và Ngô Thì Trí, hiện còn nhiều bản chép tay tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm (đầy đủ hơn cả là hai bản ký hiệu A.117a và VHv.1743). Những gương mặt lớn của dòng họ gồm Ngô Thì Ức (1709–1736) – tác giả đầu tiên của văn phái; Ngô Thì Sĩ (1726–1780) – danh sĩ, sử gia, Đốc trấn Lạng Sơn, tác giả "Đại Việt sử ký tiền biên", "Việt sử tiêu án"; Ngô Thì Nhậm (1746–1803) – nhà chính trị, ngoại giao kiệt xuất thời Tây Sơn, người soạn thảo văn thư bang giao sau chiến thắng Kỷ Dậu 1789, Tổng tài Quốc sử quán, đồng thời là thiền sư Hải Lượng với "Trúc Lâm tông chỉ nguyên thanh"; Ngô Thì Chí (1753–1788) – người khởi thảo bảy hồi đầu "Hoàng Lê nhất thống chí"; cùng Ngô Thì Đạo, Ngô Thì Trí, Ngô Thì Hoàng, Ngô Thì Du, Ngô Thì Hương, Ngô Thì Hiệu, Ngô Thì Giai và Ngô Giáp Đậu. Không gian thờ tự của dòng họ gồm nhà thờ họ, nhà thờ – lăng mộ danh nhân Ngô Thì Nhậm, đàn Truy Viễn, đàn Khánh Nguyên và khu mộ tổ. Cụm lăng mộ và nhà thờ Ngô Thì Nhậm được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1994; công trình tu bổ, tôn tạo quần thể (nhà thờ, khu lăng mộ, đàn Truy Viễn) hoàn thành và khánh thành ngày 3/4/2026, đúng dịp 223 năm ngày mất của danh nhân. Ngày nay dòng họ hoạt động theo mô hình ban đại diện tự quản (trưởng ban, thư ký, thủ quỹ) do các chi, ngành cử ra; duy trì quỹ họ, khuyến học, tu bổ gia phả, chăm lo mộ tổ và kết nối với các dòng họ Ngô trong cả nước – một điển hình của văn hóa dòng họ đang chuyển mình trước quá trình đô thị hóa mạnh mẽ ở Tả Thanh Oai.