
Di tích
Khu di tích lịch sử Đền Hùng
Di tích quốc gia đặc biệt trên núi Nghĩa Lĩnh (Việt Trì, Phú Thọ) — nơi thờ các Vua Hùng và Tổ tiên dân tộc, trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh (2012).
Giới thiệu
Tóm tắt dành cho người tham quan
Di tích quốc gia đặc biệt trên núi Nghĩa Lĩnh (Việt Trì, Phú Thọ) — nơi thờ các Vua Hùng và Tổ tiên dân tộc, trung tâm thực hành Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được UNESCO ghi danh (2012).
Khu di tích lịch sử Đền Hùng là quần thể đền chùa thờ phụng các Vua Hùng và tôn thất triều Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh (còn gọi là núi Cả), thuộc xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ. Đây là nơi khởi nguồn của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương — di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh năm 2012. Theo tư liệu lịch sử và thần tích, việc thờ cúng các Vua Hùng tại Nghĩa Lĩnh đã hình thành từ thời Hùng Vương dựng nước Văn Lang; các ngôi đền được xây dựng từ thời Đinh – Tiền Lê (thế kỷ X) và được các triều Trần, Lê, Nguyễn trùng tu, sắc phong. Quần thể gồm: Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng, Đền Giếng, Lăng Hùng Vương (thứ sáu), Đền Quốc Tổ Lạc Long Quân, Đền Tổ Mẫu Âu Cơ, chùa Thiên Quang, Trung tâm Lễ hội và nhà trưng bày hiện vật thời đại Hùng Vương. Hằng năm, vào ngày 10 tháng 3 âm lịch, Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng được tổ chức trọng thể với phần lễ rước kiệu, dâng hương tại Đền Thượng và phần hội gồm các trò diễn dân gian, hát Xoan, đấu vật, kéo co. Ngày 19/9/1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Đền Hùng và nói với cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân 308: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước – Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”.
Hiện vật tiêu biểu (6)
Ngọc ấn và kiếm báu triều Hùng
Truyền từ thời Hùng Vương (tương truyền)

Trống đồng Đền Hùng
Văn hóa Đông Sơn, cách ngày nay khoảng 2.500–2.000 năm
Thạp đồng Đào Thịnh
Văn hóa Đông Sơn, cách ngày nay khoảng 2.500–2.000 năm
Thạp đồng Làng Cả
Văn hóa Đông Sơn
Mũ đồng văn hóa Đông Sơn
Văn hóa Đông Sơn
Kiếm đồng văn hóa Đông Sơn
Văn hóa Đông Sơn
Di sản phi vật thể (2)
Theo khung UNESCO ICH-02
Tập quán xã hội & tín ngưỡng
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là thực hành nghi lễ tưởng nhớ các Vua Hùng - Tổ tiên chung của dân tộc, gồm lễ dâng hương, rước kiệu, tế lễ, lễ vật truyền thống (bánh chưng, bánh giầy), diễn xướng dân gian tại hơn 300 di tích thờ Hùng Vương trên địa bàn tỉnh.
Lễ hội truyền thống
Lễ hội Đền Hùng (Giỗ Tổ Hùng Vương)
Lễ hội diễn ra từ mùng 1 đến mùng 10 tháng Ba âm lịch, gồm phần lễ (rước kiệu của các xã vùng ven, lễ dâng hương tại Đền Thượng, lễ giỗ Quốc Tổ Lạc Long Quân, lễ dâng hương Tổ Mẫu Âu Cơ) và phần hội (hát Xoan, đâm đuống, gói bánh chưng - giã bánh giầy, bơi chải, cờ tướng, hội trại văn hóa).
Nhân vật & nghệ nhân (3)
Người gắn với di sản này